สวัสดีครับ ผม นายแพทย์ กัลป์กฤษณ์ พงศ์ภัทรพฤทธิ์ หรือ หมอกิม สูตินรีแพทย์ประจำ Vanita Clinic ดอนเมือง "จุดซ่อนเร้น" ของผู้หญิง เป็นเรื่องที่ละเอียดอ่อน และมักถูกมองข้าม ทั้งที่ความจริงแล้ว การดูแลสุขภาพจุดซ่อนเร้น เป็นสิ่งสำคัญ ที่ไม่ควรมองข้าม เพราะหากเกิดความผิดปกติขึ้น อาจส่งผลกระทบต่อสุขภาพ และคุณภาพชีวิต ได้อย่างมาก

วันนี้ ผมจะพาทุกคนมาทำความรู้จักกับ "การตรวจภายใน และอัลตราซาวด์ช่องคลอด" ซึ่งเป็นบริการ ที่ช่วยในการดูแลสุขภาพจุดซ่อนเร้น ของผู้หญิง ได้อย่างตรงจุด พร้อมไขข้อสงสัย และให้คำแนะนำ เพื่อสุขภาพที่ดีของผู้หญิงทุกคน

ทำไมต้องตรวจภายใน? 

การตรวจภายใน เป็นการตรวจสุขภาพ ที่สำคัญมากสำหรับผู้หญิง แต่ก็เป็นเรื่องที่หลายคนอาจรู้สึกกังวล หรือไม่กล้า เข้ารับการตรวจ วันนี้ผมจะมาอธิบายถึงความสำคัญ และประโยชน์ ของการตรวจภายใน เพื่อให้ทุกคนเข้าใจ และตระหนักถึงความจำเป็น ในการดูแลสุขภาพ ของตนเองครับ

ตรวจภายใน คืออะไร?

การตรวจภายในเป็นการตรวจสุขภาพที่สำคัญมากสำหรับผู้หญิง แต่ก็เป็นเรื่องที่หลายคนอาจรู้สึกกังวลใจ หรือไม่กล้าเข้ารับการตรวจ

วันนี้ผมจะมาไขข้อข้องใจ อธิบายให้ทุกคนเข้าใจว่า "ตรวจภายในคืออะไร?" "ทำไมถึงต้องตรวจ?" "ตรวจแล้วได้ประโยชน์อะไร?" เพื่อให้ผู้หญิงทุกคนตระหนักถึงความสำคัญในการดูแลสุขภาพของตนเอง และเข้ารับการตรวจภายในได้อย่างสบายใจครับ

การตรวจภายใน หรือ Pelvic examination เป็นการตรวจร่างกาย เพื่อประเมินสุขภาพของอวัยวะสืบพันธุ์ และอุ้งเชิงกรานของผู้หญิง โดยแพทย์จะทำการตรวจ ดังนี้

1. ซักประวัติ: แพทย์จะสอบถามข้อมูลต่างๆ ที่เกี่ยวข้อง เช่น

• ประวัติประจำเดือน เช่น อายุที่เริ่มมีประจำเดือน รอบเดือน ลักษณะประจำเดือน อาการปวดประจำเดือน ฯลฯ

• ประวัติการตั้งครรภ์ เช่น เคยตั้งครรภ์มาก่อนหรือไม่ ผลการตั้งครรภ์เป็นอย่างไร เคยแท้งบุตรหรือไม่ ฯลฯ

• ประวัติการเจ็บป่วย เช่น โรคประจำตัว การผ่าตัด การใช้ยา การแพ้ยา ฯลฯ

• พฤติกรรมสุขภาพ เช่น การสูบบุหรี่ การดื่มแอลกอฮอล์ การใช้สารเสพติด การรับประทานอาหาร การออกกำลังกาย ฯลฯ

• ประวัติการมีเพศสัมพันธ์ เช่น ความถี่ การคุมกำเนิด ปัญหาในการมีเพศสัมพันธ์ ฯลฯ

• ประวัติครอบครัว เช่น มีประวัติคนในครอบครัวเป็นมะเร็งหรือไม่ ฯลฯ

2. ตรวจดูอวัยวะเพศภายนอก: แพทย์จะสวมถุงมือ และตรวจดูอวัยวะเพศภายนอก เพื่อสังเกตความผิดปกติ เช่น

• หัวหน่าว: ดูลักษณะและการกระจายของขน

• แคมใหญ่และแคมเล็ก: ดูสี ขนาด รูปร่าง ความผิดปกติ เช่น ก้อน ตุ่ม แผล การอักเสบ ฯลฯ

• ช่องคลอด: ดูลักษณะและความผิดปกติ เช่น ตกขาว การอักเสบ ฯลฯ

• ทวารหนัก: ดูลักษณะและความผิดปกติ เช่น ริดสีดวง แผล ฯลฯ

3. ตรวจภายใน: แพทย์จะใช้เครื่องมือที่เรียกว่า "Speculum" ซึ่งเป็นเครื่องมือสำหรับถ่างช่องคลอด สอดเข้าไปในช่องคลอด เพื่อเปิดให้เห็นปากมดลูกและช่องคลอด จากนั้นแพทย์จะทำการตรวจ ดังนี้

• ตรวจดูช่องคลอดและปากมดลูก: แพทย์จะตรวจดูความผิดปกติ เช่น

• ช่องคลอด: การอักเสบ ตกขาว การหย่อนยาน ฯลฯ

• ปากมดลูก: การอักเสบ แผล เนื้องอก มะเร็งปากมดลูก ฯลฯ

• เก็บตัวอย่างเซลล์จากปากมดลูก: เพื่อนำไปตรวจหาความผิดปกติ เช่น

• การตรวจแปปสเมียร์ (Pap smear): ตรวจคัดกรองมะเร็งปากมดลูก

• การตรวจหาเชื้อ HPV: ตรวจหาเชื้อไวรัส ที่อาจทำให้เกิดมะเร็งปากมดลูก

4. ตรวจคลำ: แพทย์จะสอดนิ้วมือที่สวมถุงมือ เข้าไปในช่องคลอด พร้อมกับใช้อีกมือ กดที่หน้าท้อง เพื่อคลำตรวจ

• มดลูก: ขนาด รูปร่าง ตำแหน่ง ความผิดปกติ เช่น เนื้องอก ฯลฯ

• รังไข่: ขนาด ตำแหน่ง ความผิดปกติ เช่น ถุงน้ำ ฯลฯ

• อวัยวะอื่นๆ ในอุ้งเชิงกราน: เช่น กระเพาะปัสสาวะ ลำไส้ใหญ่ ฯลฯ

ทำไมต้องตรวจภายใน? 

การตรวจภายในมีประโยชน์มากมาย ช่วยให้แพทย์สามารถวินิจฉัย และรักษา ความผิดปกติ ที่อาจเกิดขึ้น กับอวัยวะสืบพันธุ์ ได้อย่างทันท่วงที ซึ่งมีประโยชน์ ดังนี้

• ตรวจคัดกรองมะเร็งปากมดลูก: มะเร็งปากมดลูกเป็นมะเร็งที่พบมากในผู้หญิงไทย การตรวจภายในร่วมกับการตรวจแปปสเมียร์ และการตรวจหาเชื้อ HPV ช่วยให้สามารถตรวจพบมะเร็งปากมดลูกได้ตั้งแต่ระยะเริ่มแรก ซึ่งมีโอกาสรักษาหายขาดสูง

• ตรวจหาความผิดปกติของอวัยวะสืบพันธุ์: เช่น

• การอักเสบ: เช่น ช่องคลอดอักเสบ ปากมดลูกอักเสบ อุ้งเชิงกรานอักเสบ ฯลฯ

• เนื้องอก: เช่น เนื้องอกมดลูก เนื้องอกรังไข่ ฯลฯ

• ถุงน้ำ: เช่น ถุงน้ำรังไข่ ช็อกโกแลตซีสต์ ฯลฯ

• ความผิดปกติของมดลูกและช่องคลอด: เช่น มดลูกต่ำ ช่องคลอดหย่อน ฯลฯ

• เยื่อบุโพรงมดลูกเจริญผิดที่: เป็นภาวะที่เนื้อเยื่อคล้ายเยื่อบุโพรงมดลูกไปเจริญเติบโตนอกโพรงมดลูก

• โรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์: เช่น หนองใน หนองในเทียม ซิฟิลิส ฯลฯ

• วินิจฉัยสาเหตุของอาการผิดปกติ: เช่น

• ปวดท้องน้อย

• ตกขาวผิดปกติ

• เลือดออกผิดปกติทางช่องคลอด

• ปวดประจำเดือนมาก

• มีปัญหาเรื่องการมีเพศสัมพันธ์

• วางแผนครอบครัว: เช่น การใส่ห่วงอนามัย การฝังยาคุมกำเนิด

• ดูแลสุขภาพก่อนการตั้งครรภ์

• ตรวจติดตามหลังการรักษา: เช่น หลังการผ่าตัด หรือการรักษาโรคทางระบบสืบพันธุ์

ควรตรวจภายในเมื่อไหร่?

• ผู้หญิงทุกคนที่มีอายุ 21 ปีขึ้นไป หรือเคยมีเพศสัมพันธ์แล้ว ควรตรวจภายในเป็นประจำอย่างน้อยปีละครั้ง

• ผู้หญิงที่อายุน้อยกว่า 21 ปี หากมีอาการผิดปกติ หรือมีปัจจัยเสี่ยง เช่น มีเพศสัมพันธ์แล้ว มีตกขาวผิดปกติ ฯลฯ ก็ควรเข้ารับการตรวจ

• ผู้หญิงที่หมดประจำเดือนแล้ว ก็ยังคงต้องตรวจภายในเป็นประจำ เพื่อตรวจหาความผิดปกติ เช่น มะเร็ง เนื้องอก ฯลฯ

• ผู้หญิงที่วางแผนจะตั้งครรภ์ ควรตรวจภายใน เพื่อเตรียมความพร้อมของร่างกาย

• ผู้หญิงที่มีปัญหาเรื่องการมีบุตรยาก ควรตรวจภายใน เพื่อหาสาเหตุและรับการรักษา

ควรตรวจซ้ำทุกปีหรือตามคำแนะนำของแพทย์

• หลังจากการตรวจภายในครั้งแรกแพทย์จะประเมินความเสี่ยงและแนะนำความถี่ในการตรวจ ที่เหมาะสมกับแต่ละบุคคล

• หากไม่มีความผิดปกติและไม่มีปัจจัยเสี่ยง เช่น มีคู่นอนหลายคน เริ่มมีเพศสัมพันธ์ ตั้งแต่อายุยังน้อย ฯลฯ แพทย์อาจแนะนำให้ตรวจซ้ำทุก 1-3 ปี

• หากมีความผิดปกติหรือมีปัจจัยเสี่ยง แพทย์อาจแนะนำให้ตรวจซ้ำทุกปีหรือบ่อยกว่านั้น

ปัจจัยที่มีผลต่อความถี่ ในการตรวจภายใน

• อายุ: ผู้หญิงที่อายุมากขึ้นจะมีความเสี่ยงต่อการเกิดโรคทางระบบสืบพันธุ์มากขึ้น เช่น มะเร็งปากมดลูก มะเร็งรังไข่ ฯลฯ ดังนั้น แพทย์อาจแนะนำให้ตรวจภายในบ่อยขึ้น

• ประวัติการเจ็บป่วย: ผู้หญิงที่มีประวัติเป็นโรคทางระบบสืบพันธุ์ เช่น เยื่อบุโพรงมดลูกเจริญผิดที่ เนื้องอกมดลูก ฯลฯ ควรตรวจภายในบ่อยขึ้น ตามคำแนะนำของแพทย์

• พฤติกรรมเสี่ยง: ผู้หญิงที่มีพฤติกรรมเสี่ยง เช่น มีคู่นอนหลายคน เริ่มมีเพศสัมพันธ์ ตั้งแต่อายุยังน้อย สูบบุหรี่ ฯลฯ จะมีความเสี่ยงต่อการเกิดโรคทางระบบสืบพันธุ์มากขึ้น ดังนั้น แพทย์อาจแนะนำให้ตรวจภายในบ่อยขึ้น

• ผลการตรวจครั้งก่อน: หากผลการตรวจภายในครั้งก่อนพบความผิดปกติ แพทย์อาจแนะนำให้ ตรวจซ้ำบ่อยขึ้นเพื่อติดตามและรักษา

อาการผิดปกติที่ควรพบแพทย์เพื่อตรวจภายใน

สุขภาพของผู้หญิงเป็นเรื่องที่ละเอียดอ่อน โดยเฉพาะ "จุดซ่อนเร้น" ซึ่งอาจเกิดความผิดปกติขึ้นได้ โดยที่เราไม่ทันสังเกต ดังนั้นการหมั่นสังเกตตัวเองและเข้ารับการตรวจภายในเมื่อมีอาการผิดปกติ จึงเป็นสิ่งสำคัญที่ไม่ควรมองข้ามครับ

วันนี้ผมจะมาอธิบายถึงอาการผิดปกติต่างๆ ที่บ่งบอกว่าคุณผู้หญิงควรเข้ารับการตรวจภายใน เพื่อที่จะได้ดูแลสุขภาพและป้องกันปัญหาที่อาจเกิดขึ้นได้อย่างทันท่วงที

อาการผิดปกติ ที่ควรพบแพทย์ เพื่อตรวจภายใน

ปัจจัยที่มีผลต่อความรู้สึกขณะตรวจภายใน

• ความวิตกกังวล: หากคนไข้รู้สึกวิตกกังวลหรือกลัว อาจทำให้กล้ามเนื้อเกิดการเกร็ง ซึ่งอาจทำให้รู้สึกไม่สบายมากขึ้น

• ประสบการณ์ของแพทย์: แพทย์ที่มีประสบการณ์ จะสามารถตรวจได้อย่างนุ่มนวลและรวดเร็ว ทำให้คนไข้รู้สึกไม่สบายน้อยลง

• ขนาดของเครื่องมือ: แพทย์จะเลือกขนาดของเครื่องมือให้เหมาะสมกับสรีระ ของคนไข้แต่ละคน

• การใช้เจลหล่อลื่น: แพทย์จะใช้เจลหล่อลื่น เพื่อช่วยให้การสอดเครื่องมือเป็นไปอย่างราบรื่น

เทคนิคช่วยให้ตรวจภายในสบายขึ้น

• ผ่อนคลาย: พยายามผ่อนคลาย หายใจเข้าลึกๆ และไม่เกร็ง กล้ามเนื้อ

• สื่อสารกับแพทย์: หากรู้สึกเจ็บ หรือไม่สบาย ให้บอกแพทย์ ทันที แพทย์จะได้ ปรับวิธีการตรวจ ให้เหมาะสม

• เลือกแพทย์ที่ทำให้รู้สึกสบายใจ: หากรู้สึกกังวล หรือประหม่า อาจเลือกแพทย์ผู้หญิง หรือแพทย์ ที่เคยตรวจด้วย แล้วรู้สึกสบายใจ

• พาเพื่อนหรือญาติไปด้วย: การมีเพื่อน หรือญาติ ที่ไว้ใจ ไปด้วย อาจช่วยให้ รู้สึกผ่อนคลาย และอุ่นใจ มากขึ้น

เตรียมตัวอย่างไรก่อนตรวจภายใน?